Instytucja Rzecznika Praw Fizjoterapeutów powstała jako odpowiedź na realne potrzeby środowiska i w krótkim czasie stała się jednym z filarów ochrony praw zawodowych. Jak wyglądało jej tworzenie od podstaw, z jakimi problemami najczęściej zgłaszają się fizjoterapeuci oraz jakie znaczenie ma dziś dla funkcjonowania samorządu – pokazują pierwsze lata działalności i skala podejmowanych interwencji.
Jak powstawała instytucja wsparcia dla fizjoterapeutów i jakie znaczenie ma dziś dla ochrony praw zawodowych?
Instytucja Rzecznika Praw Fizjoterapeutów nie powstała jedynie w wyniku decyzji organizacyjnej Krajowej Rady Fizjoterapeutów – powstała z realnej potrzeby środowiska i doświadczeń fizjoterapeutów w codziennej praktyce zawodowej. Jej funkcjonowanie od początku wymagało stworzenia procedur działania, sposobów interwencji oraz praktycznych i skutecznych mechanizmów wsparcia dla fizjoterapeutów w sytuacjach naruszenia ich praw. W pierwszych latach działalności instytucja ta była budowana praktycznie od podstaw – poprzez pozyskiwanie doświadczenia od innych rzeczników działających w strukturach zawodów zaufania publicznego, analizę setek spraw, podejmowanie interwencji oraz systematyczne budowanie zaufania środowiska. W dużej mierze było to efektem pracy dr. Tomasza Maickiego, który jako pierwszy Rzecznik Praw Fizjoterapeutów stworzył model funkcjonowania tej instytucji w samorządzie zawodowym fizjoterapeutów.
Instytucja Rzecznika Praw Fizjoterapeutów jest jednym z ważnych elementów rozwoju samorządu zawodowego fizjoterapeutów w Polsce. Choć funkcjonuje stosunkowo krótko, jej działalność pokazuje, jak duża była potrzeba stworzenia mechanizmu realnego wsparcia dla osób wykonujących ten zawód.
Rzecznik Praw Fizjoterapeutów został powołany uchwałą KRF w czerwcu 2022 r. Funkcję tę powierzono dr. Tomaszowi Maickiemu, którego zadaniem było nie tylko realizowanie ustawowych kompetencji, lecz w praktyce także zbudowanie tej instytucji od podstaw – zarówno pod względem organizacyjnym, jak i funkcjonalnym.
Należy zwrócić uwagę na fakt, iż ustawa o zawodzie fizjoterapeuty nie reguluje zasad wyboru, pracy czy obowiązków Rzecznika Praw Fizjoterapeutów. Zatem w pierwszym okresie działalności konieczne było stworzenie całego planu działania: opracowanie procedur przyjmowania zgłoszeń, zasad prowadzenia postępowań wyjaśniających oraz schematów interwencji wobec pracodawców, instytucji publicznych i organów kontrolnych. Pogodzenie aspektów prawnych ze skutecznością działania było nie lada wyzwaniem. Równolegle budowana była komunikacja ze środowiskiem fizjoterapeutów – tak, aby osoby wykonujące zawód wiedziały, że w sytuacji problemów zawodowych mogą liczyć na wsparcie samorządu.
„Wielu fizjoterapeutów zgłaszało się z problemami, które wcześniej nie miały swojego miejsca w strukturach samorządu. Moją rolą było zarówno reagowanie na konkretne sprawy jak i stworzenie mechanizmu, który pozwoli fizjoterapeutom skutecznie dochodzić swoich praw oraz zbuduje autorytet Rzecznika Praw Fizjoterapeutów”
Rosnąca liczba spraw – rosnące zaufanie środowiska
Jednym z najlepszych wskaźników znaczenia tej instytucji jest liczba spraw zgłaszanych przez fizjoterapeutów. Już w pierwszym roku działalności do Rzecznika wpłynęła niespełna setka spraw wymagających analizy lub interwencji. W kolejnych latach liczba zgłoszeń systematycznie rosła.
W 2025 roku liczba się potroiła, a działalność Rzecznika obejmowała dziesiątki pism interwencyjnych kierowanych do pracodawców, podmiotów leczniczych, instytucji publicznych i organów kontrolnych, a także liczne działania następcze – ponaglenia i kolejne wystąpienia w sprawach wymagających dalszej interwencji.
„Każda sprawa oznaczała konkretną historię fizjoterapeuty – często związaną z niepewnością zawodową, konfliktem z pracodawcą lub brakiem wiedzy o przysługujących prawach. Rolą rzecznika jest pomóc te sytuacje wyjaśnić i znaleźć rozwiązanie.”
Tworzenie instytucji Rzecznika było procesem wymagającym nie tylko pracy organizacyjnej, lecz także konsekwentnego reagowania na realne problemy środowiska.
Każda kolejna sprawa oznaczała analizę przepisów, kontakt z pracodawcą lub instytucją publiczną oraz próbę znalezienia rozwiązania dla konkretnej sytuacji zawodowej fizjoterapeuty. Skuteczne i szybkie lawirowanie między przepisami prawa pracy, prawa medycznego i prawa cywilnego stało się nieodzownym elementem codziennej pracy Rzecznika Praw Fizjoterapeutów.
Z czasem z pojedynczych interwencji zaczął powstawać system działania – praktyczny mechanizm ochrony praw fizjoterapeutów, który wcześniej w takiej formie nie funkcjonował w strukturach samorządu zawodowego fizjoterapeutów.
Problemy codziennej praktyki zawodowej
Sprawy kierowane do Rzecznika pokazują rzeczywiste problemy, z którymi fizjoterapeuci spotykają się w codziennej pracy zawodowej. Najczęściej dotyczą one nieprawidłowego ustalania wynagrodzeń w oparciu o ustawę o najniższym wynagrodzeniu w ochronie zdrowia, błędnego zaszeregowania fizjoterapeutów do grup zawodowych, nieuwzględniania faktycznie wykonywanych czynności zawodowych i kwalifikacji przy ustalaniu wynagrodzenia, nieprawidłowości dotyczących czasu pracy i godzin nadliczbowych, zmian zakresu obowiązków bez zmiany warunków zatrudnienia oraz naruszeń dóbr osobistych fizjoterapeutów.
„Sprawa dla rzecznika”
Istotnym elementem działalności Rzecznika była także działalność informacyjna i edukacyjna skierowana do środowiska fizjoterapeutów. Na łamach „Głosu Fizjoterapeuty” publikowane były artykuły przedstawiające rzeczywiste – choć zanonimizowane – sprawy zgłaszane przez fizjoterapeutów.
„Zdecydowałem się opisywać niektóre sprawy w formie artykułów, ponieważ wiele z nich miało charakter powtarzalny. Dzięki temu pojedyncze przypadki mogły stać się źródłem wiedzy dla całego środowiska fizjoterapeutów.”
Ochrona godności zawodu fizjoterapeuty
Jednym z ważnych elementów działalności Rzecznika była również ochrona godności zawodu fizjoterapeuty oraz reagowanie na sytuacje, które mogły podważać zaufanie do tego zawodu, w tym m.in. publikacje medialne naruszające dobre imię fizjoterapeutów, często zawierające nieprecyzyjne lub wprowadzające w błąd informacje, a także wpisy i opinie publikowane w Internecie w których dochodziło do pomówień lub szkalowania fizjoterapeutów.
Rzecznik podejmował również działania w sytuacjach, w których fizjoterapeuci byli niesłusznie oskarżani o błędy medyczne, zaniedbania lub działania niezgodne z zasadami wykonywania zawodu. Działania te miały na celu nie tylko ochronę konkretnych osób wykonujących zawód, ale również przeciwdziałanie rozpowszechnianiu nieprawdziwych informacji, które mogłyby prowadzić do obniżenia społecznego zaufania do fizjoterapeutów oraz podważenia autorytetu całego środowiska zawodowego.
Sprawozdawczość jako element transparentności działania
Ważnym aspektem funkcjonowania Rzecznika Praw Fizjoterapeutów jest obowiązek sprawozdawczy wobec Krajowej Rady Fizjoterapeutów. Zgodnie z obowiązującymi regulacjami, Rzecznik składa corocznie, do dnia 31 marca, sprawozdanie z działalności za rok poprzedni.
Sprawozdawczość ta pełni nie tylko funkcję formalną, ale stanowi również ważne narzędzie zapewniające przejrzystość działań oraz możliwość oceny skuteczności podejmowanych interwencji. W ramach sprawozdania przedstawiana jest liczba i charakter zgłaszanych spraw, zakres podejmowanych działań, a także identyfikowane problemy systemowe, które wymagają dalszych działań na poziomie samorządu zawodowego.
Apel Rzecznika w okresie wyborczym
Istotnym obszarem aktywności Rzecznika było również reagowanie na sytuacje pojawiające się w przestrzeni publicznej w okresie poprzedzającym wybory delegatów na Krajowy Zjazd Fizjoterapeutów, kiedy to Rzecznik skierował do środowiska apel przypominający o zasadach etyki zawodowej, odpowiedzialności za słowo oraz konieczności prowadzenia merytorycznej i rzeczowej debaty; podkreślił obowiązek zachowania wzajemnego szacunku, także w komunikacji internetowej, oraz niedopuszczalność rozpowszechniania nieprawdziwych informacji, insynuacji i wypowiedzi naruszających dobra osobiste, wskazując jednocześnie, że działania te mają na celu ochronę autorytetu samorządu zawodowego oraz zapewnienie warunków do prowadzenia odpowiedzialnej i świadomej debaty w środowisku fizjoterapeutów.
Instytucja ważna dla przyszłości samorządu
Doświadczenia pierwszych lat funkcjonowania Rzecznika Praw Fizjoterapeutów pokazują, że instytucja ta stała się ważnym i potrzebnym elementem systemu ochrony praw zawodowych w środowisku fizjoterapeutów. Jej działalność ma charakter zarówno interwencyjny, jak i prewencyjny – pozwala reagować na konkretne naruszenia prawa, ale także identyfikować problemy systemowe i przekazywać je organom samorządu zawodowego. Dzięki temu instytucja rzecznika może w przyszłości odgrywać coraz większą rolę w kształtowaniu standardów wykonywania zawodu oraz ochrony praw fizjoterapeutów.
Dziś instytucja Rzecznika Praw Fizjoterapeutów jest nie tylko formalnym elementem struktury samorządu zawodowego, lecz realnym i dobrze ocenianym narzędziem ochrony praw fizjoterapeutów – instytucją, której funkcjonowanie zostało wypracowane w praktyce dzięki doświadczeniu, konsekwencji i pracy u podstaw pierwszego Rzecznika.
Wnioski na przyszłość
De lege ferenda, mając na względzie 4. rok pracy Rzecznika, zasadne wydaje się, aby w przyszłości był on wybierany przez najwyższy organ samorządu zawodowego – Krajowy Zjazd Fizjoterapeutów, a nie – jak dotychczas – przez Krajową Radę Fizjoterapeutów.
Krajowy Zjazd Fizjoterapeutów jako najwyższa władza, najlepiej odzwierciedla wolę całego środowiska i nadaje tej funkcji odpowiednią doniosłość. Nie bez znaczenia jest również ranga funkcji Rzecznika. Jako organ stojący na straży praw fizjoterapeutów oraz standardów wykonywania zawodu powinien on być powoływany przez organ o najwyższym autorytecie w strukturze samorządu.
Z powyższych względów należy podkreślić, że wybór Rzecznika Praw Fizjoterapeutów przez Zjazd byłby rozwiązaniem bardziej zgodnym z zasadami demokracji, niezależności oraz przejrzystości funkcjonowania samorządu zawodowego.
Fakty o działalności Rzecznika Praw Fizjoterapeutów
- powołanie instytucji – czerwiec 2022 r.
- liczba spraw w pierwszym roku działalności – 67
- liczba spraw w 2023 r. – 112
- liczba spraw w 2024 r. – 118
- liczba spraw w 2025 r. – 132
- najczęstsze sprawy: wynagrodzenia, warunki zatrudnienia, interpretacja przepisów, naruszenia dóbr osobistych fizjoterapeutów
Rzecznik Praw Fizjoterapeutów był dostępny dla fizjoterapeutów w wyznaczonych godzinach dyżurów telefonicznych, zapewniając możliwość bieżącego kontaktu i konsultacji, a w sprawach pilnych istniała również możliwość nawiązania kontaktu poza wyznaczonymi godzinami.
